Jeśli spotkasz wołu twego wroga albo jego osła błąkającego się, odprowadź je do niego. (Wj 23,4)
כִּ֣י תִפְגַּ֞ע שֹׁ֧ור אֹֽיִבְךָ֛ אֹ֥ו חֲמֹרֹ֖ו תֹּעֶ֑ה הָשֵׁ֥ב תְּשִׁיבֶ֖נּוּ לֹֽו׃
Si occurreris bovi inimici tui, aut asino erranti, reduc ad eum.
ἐὰν δὲ συναντήσῃς τῷ βοὶ τοῦ ἐχθροῦ σου ἢ τῷ ὑποζυγίῳ αὐτοῦ πλανωμένοις, ἀποστρέψας ἀποδώσεις αὐτῷ.
Wróg (אוֹיֵב ʼôjēḇ) w języku hebrajskim jest imiesłowem czasownika ʼjb, który znaczy zachowywać się wrogo. Wrogiem w Stary Testamencie może być osoba indywidualna lub cały naród, kiedy napada na inny naród. Traktowaniu nieprzyjaciół Tora poświęca specjalny nakaz: „Jeśli spotkasz wołu twego wroga albo jego osła błąkającego się, odprowadź je do niego. Jeśli ujrzysz, że osioł twego wroga upadł pod swoim ciężarem, nie ominiesz, ale razem z nim przyjdziesz mu z pomocą” (Wj 23, 4-5).
Dzisiejsze Pierwsze Czytanie ukazuje nam konkretny przykład z życia Dawida (1Sm 26), którego powodowany zawiścią król Saul chciał zabić. Stąd musiał on uciekać przed Saulem i ukrywać się, tułając się po pustyni. W końcu nadszedł moment, że role się odwróciły i to życie Saula znalazło się w rękach Dawida, który jednak oszczędza Saula ze względu na Pana. Rozeznanie i wybór Dawida, nie dotyczą tylko jego relacji z Saulem, ale relacji pomiędzy nim i Bogiem: „Niech mnie Pan broni na podniesienie ręki na Pomazańca Pańskiego” (w. 11).
Dzisiejsza Ewangelia (Łk 6,27-38) daje nam, chrześcijanom, nakaz miłości nieprzyjaciół. Co więcej, miarą naszego postępowania, według Jezusa, ma być nie tylko to, jak chcielibyśmy być traktowani przez innych, ale jak jesteśmy traktowani przez Boga.
Hebrajskie słowo אוֹיֵב [ʼôjēḇ] oznacza wroga /nieprzyjaciela /przeciwnika, który dąży do osiągnięcia przeciwstawnych celów, działając w sposób utrudniający realizację zamierzeń drugiej strony. W kontekście biblijnym odnosi się do wrogów militarnych, osobistych, duchowych, także do grzechu jako przeciwstawienia się Panu Bogu. Słowo ʼôjēḇ pochodzi od czasownika אָיַב [‘ājaḇ] o znaczeniu traktować kogoś jak wroga /być wrogo nastawionym. Greckim odpowiednikiem tego słowa w LXX jest ἐχθρός (echthros].